การบัญชีต้นทุน (ต่อ)

ประเภทต้นทุน (ต่อ)

5. การแบ่งประเภทต้นทุนเพื่อการควบคุม โดยพิจารณาจากการที่ผู้จัดการหรือหัวหน้าแผนกหรือศูนย์มีอำนาจในการตัดสินใจ ในการเกิดขึ้นของต้นทุนนั้นหรือไม่
• ต้นทุนที่ควบคุมได้ (Controllable Cost) เช่น วัตถุดิบ ค่าแรงงานทางตรง เป็นต้น
• ต้นทุนที่ควบคุมไม่ได้ (Uncontrollable Cost) ต้นทุนที่รับการปันส่วนมาจากแผนกอื่น
  
6. การแบ่งประเภทต้นทุนเพื่อการตัดสินใจ
   โดยพิจารณาว่าต้นทุนนั้นมีความเี่กี่ยวข้องกับการตัดสินใจหรือไม่ แบ่งได้ 2 ประเภทดังนี้
• ต้นทุนที่เกี่ยวกับการตัดสินใจ (Relevant cost) แบ่งย่อยเป็น
  • ต้นทุนหลีกเลี่ยงได้ (Avoidable Cost) หมายถึงต้นทุนที่กิจการใช้ในการดำเนินงานตามแบบที่เคยปฏิบัติ อยู่ก่อนและไม่ต้องจ่ายเมื่อยกเลิกกิจกรรมนั้น
  • ต้นทุนที่แตกต่าง (Differential Cost) หมายถึง ต้นทุนที่เปลี่ยนแปลงไปจากต้นทุนที่หลีกเลี่ยงได้
  • ต้นทุนเสียโอกาส (Opportunity Cost) หมายถึง การไม่นำทรัพยากรไปใข้ประโยชน์อย่างหนึ่งเพื่อให้ เกิดรายได้ แต่กลับนำไปใช้ประโยชน์อย่างอื่นแทน
• ต้นทุนที่ไม่เกี่ยวกับการตัดสินใจ (Irrelevant Cost)
  • ต้นทุนจม (Sunk Cost) หมายถึง ต้นทุนที่เกิดขึ้นในอดีตซึ่งจะเปลี่ยนแปลงแก้ไขให้เป็นอย่างอื่นไม่ได้ ไม่ว่าการตัดสินใจจะกระทำในปัจจุบันหรืออนาคต
  • ต้นทุนที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ (Unaoidable Cost) หมายความว่าถึงแม้จะยกเลิกกิจกรรมไปแล้ว แต่ต้นทุน ประเภทนี้ยังคงเกิดขึ้นเหมือนเดิม
7. การจัดแบ่งประเภทต้นุทนตามเวลาที่ต้นุทนปรากฎ
   พิจารณาจากว่าต้นทุนนั้นได้เกิดขึ้นจริงหรือไม่ แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ
• ต้นทุนจริง (Actual cost) หรือต้นทุนที่เป็นอดีต (Historical Cost)
• ต้นทุนมาตรฐาน (Standard cost) หรือต้นทุนประมาณการ (Budgeted Cost)

ความสัมพันธ์ของต้นทุนและวงจรบัญชีต้นทุน

การโอนต้นทุนการผลิตไปเป็นต้นทุนของผลิตภัณฑ์นั้น ในช่วงที่ผลิตภัณฑ์ยังผลิตไ่ม่เสร็จ ต้นทุนของผลิตภัณฑ์ที่กำลังอยูใน กระบวนการผลิตจะโอนไปบัญชีงานระหว่างทำ เมื่อผลิตภัณฑ์สำเร็จจะโอนต้นทุนหน่วยที่ผลิตสำเร็จไปบัญชีต้นทุนสินค้าสำเร็จรูป และเมื่อมีการขายสิน ค้าต้นทุนของสินค้าส่วนที่ขายจะถูกโอนจากบัญชีสินค้าสำเร็จรูปเขาบัญชีต้นทุนของสินค้าที่ขาย

ที่มา : สุวัฒน์ ศิรินิรันดร์ , ภาวนา สายชู (MBA HANDBOOK)